Dysplazja włóknista jest rzadką, ale klinicznie istotną chorobą kości, w której tkanka kostna zostaje zastąpiona przez tkankę łączną o strukturze włóknistej oraz elementy kostno-chrzęstne. Może dotykać, między innymi, kości twarzoczaszki, co ma znaczenie zarówno estetyczne, jak i funkcjonalne. Zmiany mogą bowiem prowadzić do deformacji, osłabienia kości, zniekształceń i zaburzeń funkcjonalnych. Dysplazja włóknista kości ma istotne znaczenie w praktyce klinicznej; dlatego warto poznać jej objawy, możliwości diagnostyki i leczenia.
Czym jest dysplazja włóknista kości?
Dysplazja włóknista kości to zaburzenie, w którym zdrowa kość zostaje zastąpiona przez tkankę łączną o włóknistej strukturze. W praktyce prowadzi to do osłabienia struktury kości, niestabilności, a często także do pojawienia się obrzęków, deformacji i wad anatomicznych. Dysplazja włóknista w obrębie kości czaszki i żuchwy może dotykać m.in. szczęk lub struktur tworzących twarzoczaszkę.
Dysplazja włóknista twarzoczaszki może być jedno- lub obustronna. W zależności od dokładnej lokalizacji, może wywoływać asymetrię twarzy, zniekształcenia, ucisk na sąsiadujące struktury oraz ból.
Jakie są objawy dysplazji włóknistej?
Początkowe objawy dysplazji włóknistej mogą być niepozorne. Choroba często rozwija się powoli, długo nie dając żadnych objawów. Jednak w miarę jej postępu mogą się pojawić takie symptomy jak:
- deformacje kości twarzy – asymetria, uwypuklenia lub zniekształcenia struktur kostnych,
- uczucie „pełności” lub napięcia w okolicy zajętej kości,
- trudności funkcjonalne, takie jak zaburzenia zgryzu, przesunięcia zębów, problemy z okluzją,
- w niektórych lokalizacjach dodatkowo może pojawić się ucisk na zatoki, widoczne ubytki kostne, a czasem również bóle lub zawroty głowy.
Jeżeli zmiany prowadzą do powstania widocznych asymetrii lub zniekształceń, pacjent może odczuwać nie tylko fizyczny dyskomfort. Kwestie z pozoru wyłącznie estetyczne mogą prowadzić do znacznego pogorszenia samopoczucia psychicznego.
Wielu pacjentów pyta, czy dysplazja włóknista jest nowotworem. Dlatego warto podkreślić, że choroba ta ma charakter łagodny; traktuje się ją jako zmianę łagodną / nowotworopodobną, która tylko w niewielkim odsetku przypadków może ulec zezłośliwieniu. Jednocześnie zmiany kostne twarzoczaszki mogą z czasem się pogłębiać; dlatego ważne jest, by reagować odpowiednio wcześnie, już przy zaobserwowaniu pierwszych symptomów.
Jakie badania wykrywają zmiany kostne twarzoczaszki?
Leczenie i kontrola dysplazji włóknistej wymagają dokładnej oceny rozmieszczenia zmian, ich rozległości, stopnia zajęcia kości oraz relacji z sąsiadującymi strukturami. Tradycyjne zdjęcia RTG często okazują się niewystarczające; dwuwymiarowy obraz może bowiem nie uwydatniać wszystkich szczegółów. Linie uszkodzeń kości, ubytki i granice zmian mogą być w takiej sytuacji trudne do interpretacji. Dlatego techniki takie jak tomografia CBCT zrewolucjonizowały nie tylko wykrywanie nowotworów jamy ustnej i twarzoczaszki, ale i to, jak diagnozuje się dysplazję włóknistą kości. Tomografia stożkowa pozwala na:
- precyzyjne określenie lokalizacji i rozległości zmian wewnątrz kości,
- ocenę, czy zmiana obejmuje ściany zatok lub fragmenty czaszki obciążone ryzykiem złamania,
- dokładniejsze planowanie leczenia – dzięki obrazom 3D można określić, czy wystarczy monitorowanie zmian, czy potrzebna jest interwencja chirurgiczna.
Tomografia CBCT daje pełny, trójwymiarowy obraz struktur twarzoczaszki, co ma ogromne znaczenie w kontekście takich schorzeń jak dysplazja włóknista kości.
Jak diagnozuje się dysplazję włóknistą kości? Rola CBCT
Przy podejrzeniu dysplazji włóknistej najlepszym sposobem obrazowania jest tomografia komputerowa twarzoczaszki, zwłaszcza tomografia CBCT, w Krakowie wykonywana w pracowni Skanai. Dzięki niej możliwe jest obrazowanie wszystkich struktur kostnych i ewentualnych deformacji kostnych, które przy dysplazji włóknistej mogą jeszcze nie być widoczne na pierwszy rzut oka.
Badanie pozwala stwierdzić, jak duży fragment kości obejmuje zmiana, a także czy otaczająca ją kość jest cienka lub osłabiona. To z kolei może wpływać na decyzję o rodzaju leczenia. Ułatwia także obserwację zmian uznanych za stabilne.
Nowoczesna diagnostyka umożliwia wczesne wykrycie zmian, co z kolei zwiększa szanse na ich prawidłowe leczenie lub kontrolę. Dlatego warto pamiętać, że im wcześniej dysplazja włóknista zostanie wykryta, tym łatwiej będzie uniknąć poważnych powikłań.
Dysplazja włóknista kości – leczenie
Leczenie dysplazji włóknistej kości twarzoczaszki zależy od nasilenia objawów, rozległości zmian oraz ich umiejscowienia. Jeżeli są one niewielkie i nie powodują dolegliwości, stosuje się leczenie zachowawcze. Istotne tutaj są regularne kontrole, obrazowanie i monitorowanie stanu kości.
Jeżeli zaś zmiany prowadzą do deformacji, zaburzeń zgryzu, ucisku sąsiadujących struktur lub zagrożenia złamaniami kości, rozważa się interwencję chirurgiczną. Wykonanie zabiegu wymaga jednak precyzyjnego planowania, aby zabezpieczyć nerwy, zatoki i zęby. Dodatkowo po jego przeprowadzeniu konieczne są regularne kontrole lekarskie i radiologiczne, aby w razie potrzeby wychwycić odnawianie się lub rozszerzanie zmian.
To, czy dysplazja włóknista jest groźna, zależy przede wszystkim od umiejscowienia zmian. Nawet jeśli nie daje wyraźnych objawów, może prowadzić do deformacji i osłabienia kości. Na późniejszym etapie zmiany mogą zaburzać zgryz, prowadzić do asymetrii oraz ucisku na zatoki. Wczesna diagnostyka pozwala zidentyfikować zmiany również wtedy, gdy nie są one jeszcze dostrzegalne w badaniu klinicznym. Dlatego zapraszamy do skorzystania z badań w pracowni Skanai. Dzięki nim możliwe jest postawienie trafnej diagnozy i odróżnienie dysplazji od innych schorzeń, takich jak rak kości twarzoczaszki, zanim dojdzie do poważnych powikłań.
Bibliografia:
- P. Wardas, A. Piotrowska-Seweryn, J. Markowski, A. Ślaska-Kaspera, A. Golonka, R. Dorosz, M. Sokołowski, Dysplazja włóknista kości klinowej – trudności diagnostyczne, Polish Otorhinolaryngology Review 4/2015, dost. 25.11.2025
- Dr n. med. K. Kuśmierczyk, lek. K. Owczarek, dr n. med. J. Michalska, dr hab. med. J. Miłoński, prof. dr hab. med. J. Olszewski, Dysplazja włóknista kości klinowej – trudności diagnostyczne i lecznicze, Onkologia po dyplomie 4/2017, dost. 25.11.2025
