Związek między bólem głowy a zaburzeniami stawu skroniowo-żuchwowego obserwuje się przede wszystkim u osób borykających się z nawracającym bólem w okolicy skroni, czoła lub szczęki. Oczywiście nie każdy ból głowy ma swoją przyczynę w dysfunkcjach stawu. Jeśli jednak zostały wykluczone przyczyny neurologiczne, a jednocześnie pacjent uskarża się na trzaski w szczęce, napięcie mięśni twarzy lub zaciskanie zębów, diagnostyka stomatologiczna może być krokiem na drodze do znalezienia źródła problemu.
Napięciowy ból głowy a staw skroniowo-żuchwowy
Wśród przyczyn napięciowego bólu głowy można wymienić zaburzenia funkcjonowania układu żucia, obejmującego stawy skroniowo-żuchwowe, mięśnie oraz struktury odpowiadające za prawidłowe ustawienie i ruch żuchwy. Nadmierne napięcie mięśni może powodować ból odczuwany nie tylko w okolicy szczęki.
Dzieje się tak, ponieważ mięśnie skroniowe przyczepione są do czaszki w okolicy skroni. Dlatego ich przeciążenie może skutkować powiązanym ze zgryzem bólem skroni. Problem może obejmować również mięśnie żwaczy oraz okolicę czoła. Z tego powodu występuje związek między bólem napięciowym głowy a szczęką, choć oczywiście nie oznacza to, że każdy tego typu ból jest spowodowany nieprawidłowościami w obrębie SSŻ.
Ból głowy od zgryzu – jakie objawy powinny zwrócić uwagę?
Ból głowy od zgryzu można podejrzewać przede wszystkim wtedy, gdy dolegliwości pojawiają się jednocześnie z objawami ze strony stawu lub mięśni żucia. Charakterystycznym symptomem są trzaski i przeskakiwanie żuchwy podczas otwierania ust, uczucie zmęczenia szczęki, ból przy żuciu czy ograniczenie zakresu ruchu.
Wśród powodowanych dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego objawów należy wymienić także ból ucha lub jego okolic, skroni albo karku. Ból głowy może się także nasilać po długim żuciu, ziewaniu lub w okresach zwiększonego napięcia mięśni. Pacjenci zgłaszający się do lekarza mogą też wychwycić sytuacje, w których trzaski w szczęce i ból głowy występują jednocześnie. Co prawda sam trzask w stawie nie świadczy jeszcze o chorobie wymagającej leczenia, ale w połączeniu z bólem i ograniczeniem ruchomości powinien zostać oceniony przez specjalistę.
Ból głowy a bruksizm – czy zaciskanie zębów ma znaczenie?
Ból głowy i bruksizm mogą być ze sobą powiązane przede wszystkim przez przewlekłe przeciążenie mięśni żucia. Zaciskanie lub zgrzytanie zębami w nocy może powodować ich długotrwałe napięcie, a rano pacjent może odczuwać ból szczęki, skroni albo głowy.
W diagnostyce jednak bierze się pod uwagę całokształt objawów oraz stan stawów skroniowo-żuchwowych. Jeśli problem dotyczy głównie nocnego zaciskania zębów, konieczna jest szczegółowa diagnostyka bruksizmu, choć temat pojawiającego się przy tym bólu głowy jest istotny dla lekarza prowadzącego.
Jak odróżnić migrenę od bólu napięciowego?
Napięciowy ból głowy zazwyczaj ma charakter uciskający lub rozpierający. Często obejmuje obie strony głowy i nie nasila się wyraźnie podczas zwykłej aktywności fizycznej. Różnica między migreną a napięciowym bólem głowy polega przede wszystkim na tym, że ta pierwsza częściej powoduje ból pulsujący, zwykle jednostronny, któremu mogą towarzyszyć nudności oraz nadwrażliwość na światło lub dźwięki.
W przypadku podejrzenia związku z SSŻ ważne jest występowanie dodatkowych objawów ze strony narządu żucia. Ból głowy napięciowy i zgryz mogą być powiązane, jeśli ból pojawia się podczas żucia czy napięcia mięśni twarzy, a także jeśli towarzyszy mu ograniczenie ruchów żuchwy. Sama charakterystyka bólu nie wystarcza jednak do ustalenia jego przyczyny.
Czy CBCT pomoże ustalić przyczynę bólu napięciowego głowy?
Tak, ale tylko w zakresie zmian anatomicznych, które mogą dotyczyć stawu skroniowo-żuchwowego. Tomografia nie pokazuje bezpośrednio źródła bólu głowy. CBCT stawu skroniowo-żuchwowego umożliwia dokładną ocenę struktur kostnych obu stawów. Dzięki trójwymiarowym obrazom można przeanalizować między innymi kształt głów żuchwy, powierzchnie stawowe, ich wzajemne położenie oraz zmiany wynikające z procesów zwyrodnieniowych lub przebytych urazów.
Takie badanie może być szczególnie przydatne, gdy objawy wskazują na problem w obrębie SSŻ, a wcześniejsza diagnostyka nie pozwoliła ustalić przyczyny dolegliwości. Trzeba jednak pamiętać, że CBCT ocenia przede wszystkim tkanki twarde. Nie pokazuje w takim stopniu jak rezonans magnetyczny tkanek miękkich, w tym krążka stawowego.
Czy tomografia CBCT wykryje przyczynę bólu głowy związaną ze stawem skroniowo-żuchwowym?
CBCT może wykazać zmiany strukturalne w obrębie stawu, które lekarz następnie zestawia z opisem objawów zgłoszonych przez pacjenta. Nie można natomiast na podstawie samego obrazu CBCT stwierdzić, że dana zmiana jest bezpośrednią przyczyną bólu.
Dlatego diagnostyka powinna przebiegać etapami. Badanie kliniczne pozwala ocenić pracę żuchwy i mięśni, natomiast obrazowanie dostarcza informacji o budowie stawu. Dopiero połączenie obu elementów pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy występuje zależność między napięciowym bólem głowy a stawem skroniowo-żuchwowym.
Kiedy warto skonsultować ból głowy ze stomatologiem?
Przede wszystkim wtedy, gdy oprócz bólu głowy występują objawy ze strony żuchwy: trzaski, ból podczas żucia, ograniczenie otwierania ust, napięcie mięśni twarzy lub podejrzenie bruksizmu. Diagnostyka stomatologiczna może być również przydatna, gdy wykluczone zostały inne przyczyny dolegliwości i zachodzi podejrzenie związku między przewlekłym bólem głowy a zębami.
Należy jednak pamiętać, że o ile napięciowy ból głowy może mieć związek z zębami, nie zawsze są one przyczyną tego typu dolegliwości. Problemy stomatologiczne mogą jednak prowadzić do przeciążenia układu żucia i współistnieć z dysfunkcją SSŻ, dlatego w uzasadnionych przypadkach warto ocenić także ten obszar.
Jeśli lekarz stomatolog lub specjalista zajmujący się zaburzeniami SSŻ uzna, że konieczne jest sprawdzenie powiązania przewlekłego bólu głowy i zębów, wskazane może być wykonanie takich badań jak tomografia twarzoczaszki. W Skanai wykonasz szeroki pakiet badań obrazowych; w naszej ofercie znajduje się również m.in. tomografia szczęki i żuchwy w Krakowie. Zapraszamy do kontaktu i skorzystania z możliwości, jakie daje nowoczesna diagnostyka obrazowa.
Źródła:
- International Headache Society. 11.7 Headache attributed to temporomandibular disorder (TMD). ICHD-3 (3rd ed.), 2018. [28.08.2026]. https://ichd-3.org/11-headache-or-facial-pain-attributed-to-disorder-of-the-cranium-neck-eyes-ears-nose-sinuses-teeth-mouth-or-other-facial-or-cervical-structure/11-7-headache-attributed-to-temporomandibular-disorder-tmd/
- Mongini F. Temporomandibular disorders and tension-type headache. Current Pain and Headache Reports, XII 2007. [28.08.2026]. ubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18173983/
- Headache Classification Committee of IHS. The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia, vol. 38, nr 1, 2018, s. 1–211. [28.08.2026]. chd-3.org/wp-content/uploads/2018/01/The-International-Classification-of-Headache-Disorders-3rd-Edition-2018.pdf
Zdjęcia wykorzystane w artykule zostały wygenerowane przy użyciu narzędzi AI.