Nawracające infekcje zatok, które nie poddają się standardowemu leczeniu laryngologicznemu, są niezwykle męczące i frustrujące. Bóle głowy, uczucie zatkania nosa, katar i wrażenie ucisku to objawy, które zwykle prowadzą do gabinetu laryngologa. Jednak gdy płukanie zatok, inhalacje, a nawet antybiotyki nie przynoszą ulgi, warto rozważyć zupełnie inne źródło problemu. Czasami jest nim nie infekcja górnych dróg oddechowych, ale ząb. W niektórych przypadkach rozpoznaje się zębopochodne zapalenie zatok, czyli stan zapalny zatok szczękowych, który rozwija się w wyniku chorób zębów lub zabiegów stomatologicznych.
Zatoki i zęby – niewidoczne połączenie
Zatoki szczękowe położone są w bezpośrednim sąsiedztwie korzeni górnych zębów przedtrzonowych i trzonowych. U niektórych osób warstwa kości między nimi jest tak cienka, że proces zapalny w obrębie zęba może łatwo przeniknąć do zatok. W efekcie dochodzi do rozwinięcia się zębopochodnego zapalenia zatok szczękowych. Nie jest to sytuacja rzadka – szacuje się, że nawet do 15% wszystkich przewlekłych zapaleń zatok szczękowych ma swoje źródło właśnie w jamie ustnej.
Typowym scenariuszem jest sytuacja, w której pacjent po przejściu leczenia kanałowego lub po ekstrakcji zęba zaczyna odczuwać narastający ból w okolicy policzka, któremu może towarzyszyć uczucie zatkania nosa i osłabienie. Leczenie laryngologiczne w tej sytuacji nie przynosi efektu, ponieważ przyczyna leży w zupełnie innych strukturach anatomicznych.
Czy ząb może powodować zapalenie zatok?
To pytanie często pojawia się zarówno w gabinetach laryngologów, jak i stomatologów. Odpowiedź brzmi: tak. Infekcja w obrębie zęba może bezpośrednio przeniknąć do zatoki szczękowej, szczególnie jeśli korzenie są położone blisko jej dna. Nieleczone zapalenie miazgi, torbiele, a nawet mikroskopijne przetoki mogą stać się drogą dla bakterii do wnętrza zatoki. Dlatego przy nawracającym lub jednostronnym zapaleniu zatok pacjent powinien zostać zbadany również przez stomatologa, a także wykonać badania obrazowe.
Zębopochodne zapalenie zatok szczękowych – objawy
Jak rozpoznać, że problem z zatokami ma podłoże stomatologiczne? Objawy zębopochodnego zapalenia zatok szczękowych mogą być bardzo podobne do typowej infekcji laryngologicznej, co często prowadzi do błędnej diagnozy. Najczęstsze symptomy to:
- jednostronne uczucie zatkania nosa,
- wydzielina o przykrym zapachu z jednej strony nosa,
- ból w okolicy policzka lub oczodołu, nasilający się przy pochylaniu,
- ból lub tkliwość jednego z górnych zębów,
- uczucie “pełności” lub ucisku w policzku,
- nawracające infekcje tej samej zatoki mimo leczenia.
Warto zwrócić uwagę na to, że infekcja niemal zawsze dotyczy jednej strony twarzy – to ważny sygnał mogący świadczyć o stomatologicznym podłożu problemu.
Jakie są przyczyny zapalenia zatok od zęba?
Najczęstszymi przyczynami zapalenia zatok od zęba są zmiany zapalne przy wierzchołkach korzeni zębów, niedokładne leczenie kanałowe, perforacja dna zatoki podczas zabiegu stomatologicznego lub pojawienie się przetoki między jamą ustną a zatoką po ekstrakcji zęba. Przewlekły stan zapalny może być wywołany również przez fragmenty materiału wypełnieniowego lub korzeniowego, które przedostały się do wnętrza zatoki. W takich przypadkach typowe leczenie laryngologiczne nie tylko nie pomaga, ale wręcz może maskować problem, opóźniając postawienie właściwej diagnozy. Dlatego tak ważne jest, by w razie nieskuteczności terapii laryngologicznej skierować pacjenta na dokładną diagnostykę stomatologiczną.
Jak odróżnić zębopochodne zapalenie zatok od laryngologicznego?
To jedno z najczęstszych pytań stawianych zarówno przez pacjentów, jak i lekarzy. Kluczem jest dokładne zebranie wywiadu i odpowiednie badania obrazowe. Jeżeli stan zapalny dotyka tylko jednej zatoki, a w tym samym rejonie obecne są problemy z zębami, należy podejrzewać przyczynę stomatologiczną. Należy również wykluczyć zapalenie zatok spowodowane innymi czynnikami, takimi jak alergie czy zanieczyszczenie powietrza.
Badania radiologiczne może ujawnić pogrubienie błony śluzowej zatoki, obecność płynu lub zmian zapalnych w bezpośrednim sąsiedztwie korzeni zębowych. Czasem dopiero obrazowanie 3D pozwala jednocześnie potwierdzić powiązanie między zębem a zatoką.
Jakie badania zrobić przy podejrzeniu zapalenia zatok od zęba?
Standardowym elementem diagnostyki zębopochodnego zapalenia zatok jest klasyczne badanie RTG zatok. Jest ono jednak często niewystarczające – pokazuje bowiem jedynie zarys przestrzeni powietrznych, ale nie pozwala dokładnie ocenić stanu korzeni zębów ani dna zatoki.
Najdokładniejszym badaniem w tym przypadku jest diagnostyka CBCT. Tomografia stożkowa (CBCT) pozwala uzyskać trójwymiarowy obraz zatok i zębów z niezwykłą precyzją, umożliwiając ocenę nawet najdrobniejszych detali. Dzięki temu lekarz może stwierdzić, czy stan zapalny przeniósł się z zęba do zatoki lub odwrotnie.
Zapalenie zatok po leczeniu kanałowym – co robić?
Niektóre przypadku zapalenia zatok pojawiają się po leczeniu kanałowym. Zdarza się, że materiał wypełnieniowy zostaje wprowadzony zbyt głęboko i przedostaje się do zatoki szczękowej, w efekcie wywołując reakcję zapalną. Co robić w takim przypadku?
Najważniejsze to nie zwlekać. Należy przede wszystkim wykonać dokładne badania obrazowe, aby ocenić lokalizację materiału i zakres stanu zapalnego. W wielu przypadkach konieczne jest ponowne leczenie endodontyczne. Czasem konieczna jest interwencja chirurgiczna w celu usunięcia zmienionych chorobowo tkanek lub zamknięcia przetoki zatokowo-szczękowej.
Odpowiednia diagnostyka – klucz do skutecznego leczenia
Zębopochodne zapalenie zatok wymaga interdyscyplinarnego podejścia. Dopiero współpraca laryngologa, stomatologa i radiologa pozwala skutecznie usunąć przyczynę problemu, jakim jest zapalenie zatok po leczeniu zęba, a nie tylko łagodzić objawy. Prawidłowo wykonana tomografia CBCT umożliwia postawienie trafnej diagnozy i dobranie właściwej terapii. Precyzyjne obrazowanie 3D pozwala ustalić, czy przyczyną problemów jest zmiana przykorzeniowa, przetoka czy komplikacja po leczeniu kanałowym.
Jeśli zmagasz się z przewlekłym lub nawracającym stanem zapalnym, który nie reaguje na leczenie laryngologiczne, warto sprawdzić, czy ząb może powodować zapalenie zatok. Odpowiednie badania obrazowe, zwłaszcza CBCT, pomogą udzielić jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. W pracowni Skanai wykonujemy takie badania jak nowoczesna tomografia CBCT zatok w Krakowie. Badanie jest szybkie, nieinwazyjne i wiąże się z niewielką dawką promieniowania. Wynik w formacie cyfrowym można przekazać lekarzowi prowadzącemu, co ułatwia zaplanowanie skutecznego leczenia.
Bibliografia:
- D. Pylińska-Dąbrowska, Przewlekłe zębopochodne zapalenie zatok szczękowych, Forum Medycyny Rodzinnej 5/2019, dost. 15.10.2025
- prof. dr hab. n. med. I. Różyło-Kalinowska, Zastosowanie tomografii stożkowej w endodoncji, Mp.pl, 2.04.2015, dost. 15.10.2025
