Leczenie kanałowe często jest jedynym sposobem na uratowanie zęba z zaawansowanym zapaleniem miazgi. Niestety, zdarza się, że pomimo prawidłowo przeprowadzonego zabiegu, pacjent nadal odczuwa ból, a w obrębie leczonego zęba rozwija się stan zapalny. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być pionowe złamanie korzenia – niewidoczne na zwykłym zdjęciu RTG, a jednocześnie stanowiące przeszkodę na drodze do powodzenia leczenia endodontycznego. Jednak dzięki nowoczesnym technikom obrazowania, takim jak tomografia stożkowa, możliwe jest precyzyjne rozpoznawanie nawet bardzo subtelnych zmian strukturalnych w obrębie korzeni zębów. Odpowiednie badanie pozwala dostrzec to, co niewidoczne dla tradycyjnej radiografii, i tym samym uratować ząb, który wydawał się skazany na ekstrakcję.
Dlaczego RTG nie pokazuje pęknięcia korzenia?
Dlaczego RTG nie pokazuje pęknięcia korzenia, mimo iż badanie to wykorzystuje się w diagnostyce nawet drobnych uszkodzeń kości? Odpowiedź tkwi w charakterze tego badania. Klasyczne zdjęcie RTG to obraz dwuwymiarowy – obrazowane struktury nakładają się na siebie, przez co drobne pęknięcia lub szczeliny biegnące wzdłuż korzenia mogą pozostać niewidoczne.
Co więcej, pęknięcie korzenia zęba często przebiega pionowo, wzdłuż jego osi. Taki układ powoduje, że nawet jeśli szczelina istnieje, promienie rentgenowskie mogą przechodzić przez nią pod takim kątem, że nie zostaje ona ukazana na zdjęciu. W efekcie lekarz widzi obraz z pozoru zdrowego zęba, mimo że w jego wnętrzu nadal toczy się proces zapalny.
Jak CBCT wykrywa pionowe złamanie korzenia?
Tomografia stożkowa (CBCT – Cone Beam Computed Tomography) to technologia, która pozwala uzyskać trójwymiarowe obrazy, które umożliwiają obejrzenie zęba z każdej strony, w przekrojach o grubości zaledwie kilkuset mikrometrów. W przypadku podejrzenia złamania korzenia zęba, CBCT umożliwia:
- wykrycie pęknięć niewidocznych na zdjęciach RTG,
- ocenę położenia szczeliny względem kanałów korzeniowych,
- analizę zmian zapalnych w tkankach okołowierzchołkowych,
- precyzyjne zaplanowanie dalszego leczenia lub podjęcie decyzji o ekstrakcji zęba.
Tomografia CBCT w Krakowie wykonywana w pracowni Skanai, wykonywana jest z użyciem wysokiej rozdzielczości i niskiej dawki promieniowania, co pozwala uzyskać wyjątkowo szczegółowy obraz przy zachowaniu bezpieczeństwa pacjenta.
Jakie są objawy złamania korzenia zęba?
Objawy pionowego pęknięcia korzenia zęba często są niespecyficzne, co znacznie utrudnia jego rozpoznanie. Pacjenci mogą zgłaszać dolegliwości przypominające inne problemy endodontyczne lub periodontologiczne. Najczęściej spotykane objawy złamania korzenia zęba to przewlekły, rozlany ból zęba (szczególnie podczas nadgryzania), któremu może towarzyszyć uczucie dyskomfortu przy ucisku lub dotyku. Do tego może pojawić się nawracający stan zapalny dziąsła w pobliżu leczonego zęba, a nawet jego rozchwianie. U niektórych pacjentów obecna jest także ropna przetoka, która może cyklicznie pojawiać się i zanikać. Jednocześnie leczenie kanałowe lub chirurgiczne nie przynosi oczekiwanej poprawy.
Warto przy tym pamiętać, że pionowe pęknięcie korzenia zęba może dawać objawy nawet wiele miesięcy po zakończeniu leczenia przez stomatologa. Z tego powodu diagnostyka obrazowa ma tak duże znaczenie – pozwala bowiem jednoznacznie potwierdzić lub wykluczyć złamanie.
Jak rozpoznać pionowe złamanie korzenia zęba?
Pionowe złamanie korzenia najczęściej podejrzewa się w sytuacji, gdy pomimo prawidłowego leczenia kanałowego stan zapalny utrzymuje się lub nawraca. Najskuteczniejszym sposobem rozpoznania pionowego złamania korzenia zęba jest połączenie obserwacji klinicznej z dokładną diagnostyką radiologiczną.
Diagnostyka złamania korzenia zęba za pomocą tomografii stożkowej CBCT pozwala zlokalizować szczelinę, określić jej przebieg oraz ocenić, czy uszkodzenie obejmuje całą długość korzenia, czy tylko jego fragment. W wielu przypadkach takie rozpoznanie staje się furtką do zastosowania odpowiedniej procedury, takiej jak hemisekcja czy ponowne leczenie kanałowe, które może uratować ząb przed usunięciem.
Czy pęknięty korzeń zęba można uratować?
Odpowiedź na to pytanie zależy przede wszystkim od rodzaju i lokalizacji pęknięcia. Jeżeli szczelina obejmuje tylko część korzenia lub dotyczy jednego z wielu korzeni, możliwe jest leczenie zachowawcze lub chirurgiczne, pozwalające zachować ząb. Nie oznacza to jednak, że pionowe złamanie korzenia można wyleczyć w sensie dosłownym – struktury te nie zrastają się.
Jednak w przypadkach, gdy pionowe złamanie korzenia zęba jest pełne i biegnie przez całą jego długość, zazwyczaj konieczna jest ekstrakcja. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie – im szybciej uszkodzenie zostanie wykryte, tym większa jest szansa na skuteczne leczenie i uniknięcie powikłań.
CBCT – klucz do skutecznej diagnostyki
W leczeniu stomatologicznym precyzja ma kluczowe znaczenie. Nawet drobne pionowe złamanie korzenia zęba może stać się przyczyną przewlekłego bólu i niepowodzenia całego postępowania. Tomografia CBCT wykonywana w Skanai pozwala wykryć uszkodzenia niewidoczne na klasycznych zdjęciach RTG, dzięki czemu lekarz może zaplanować skuteczną i minimalnie inwazyjną terapię.
Pionowe złamanie korzenia należy do najtrudniejszych do rozpoznania przyczyn bólu po leczeniu kanałowym. Nowoczesna diagnostyka obrazowa pozwala precyzyjnie ocenić strukturę korzenia i dobrać właściwe leczenie, również przy zabiegach takich jak leczenie kanałowe. Dlatego jeśli odczuwasz nawracające dolegliwości, a tradycyjne RTG nie wykazało dolegliwości, warto rozważyć tomografię lub CBCT. To badanie, które może uratować Twój ząb.
Bibliografia:
- prof. dr hab. n. med. I. Różyło-Kalinowska, Zastosowanie tomografii stożkowej w endodoncji, Mp.pl, 2.04.2015, dost. 15.10.2025
- Lek. stom. M. Kuźnik, Uszkodzenia zęba, Mp.pl dost. 15.10.2025
- dr hab. n. med. E. Bołtacz-Rzepkowska, Pęknięcie zęba − wyzwanie dla lekarza, problem dla pacjenta, Stomatologia po Dyplomie, dost. 15.10.2025
