Prawidłowy rozwój zębów stałych jest jednym z podstawowych elementów zdrowia jamy ustnej dziecka. Zaburzenia w tym zakresie mogą być przyczyną powstawania problemów funkcjonalnych i estetycznych, nastręczających wiele trudności w leczeniu ortodontycznym. Dlatego w niektórych przypadkach konieczne jest skorzystanie z diagnostyki obrazowej, która w sposób precyzyjny i bezpieczny pozwala ocenić stan uzębienia. Tomografia wiązki stożkowej (CBCT) wspiera lekarzy stomatologów i ortodontów w ocenie rozwoju zębów stałych. Kiedy i dlaczego warto rozważyć wykonanie takiego badania u dziecka?
CBCT – nowoczesna tomografia w służbie stomatologii
CBCT (Cone Beam Computed Tomography), czyli tomografia stożkowa to technika obrazowania 3D, która umożliwia uzyskanie szczegółowych, trójwymiarowych obrazów struktur kostnych i zębowych. W odróżnieniu od tradycyjnych zdjęć rentgenowskich, CBCT pozwala na stworzenie obrazów 3D, a co za tym idzie – ocenę dokładnego położenia, kształtu i stanu rozwoju zębów.
Niski poziom promieniowania i krótki czas ekspozycji sprawiają także, że CBCT może być wykonywane również u najmłodszych pacjentów – oczywiście pod warunkiem, że istnieją ku temu wyraźne wskazania kliniczne.
Rozwój zębów – kluczowe etapy
Rozwój zębów u dzieci przebiega w kilku etapach. Proces formowania zawiązków zębów stałych rozpoczyna się już w życiu płodowym, a ich pełne wyrznięcie zwykle kończy się w wieku około 12–13 lat (nie licząc tzw. zębów mądrości). Jednak rozwój zębów to nie tylko ich pojawienie się w jamie ustnej – to również dojrzewanie korzeni, ustawienie względem innych zębów oraz integracja z kośćcem szczęki i żuchwy.
Rozwój korzeni zębów stałych czasem umyka w klasycznych badaniach rentgenowskich, a ma ogromne znaczenie przy planowaniu leczenia ortodontycznego, chirurgicznego lub zachowawczego.
W jakich sytuacjach warto wykonać CBCT?
Choć tomografia CBCT nie jest badaniem rutynowym u wszystkich dzieci, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których może ona okazać się niezwykle przydatna.
Jednym z przypadków jest diagnostyka zębów zatrzymanych. Termin ten dotyczy zębów, najczęściej górnych kłów, które nie wyrznęły się w prawidłowym czasie. CBCT pozwala określić ich dokładne położenie, orientację, stopień zaawansowania rozwoju oraz relację z sąsiednimi strukturami, takimi jak korzenie innych zębów czy zatoki szczękowe. Dzięki temu możliwe jest zaplanowanie efektywnego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego.
Innym problemem, w którym CBCT znajduje zastosowanie, jest aplazja, czyli wrodzony brak zawiązków jednego lub wielu zębów. Często problem ten zauważalny jest dopiero w wieku szkolnym, gdy ząb mleczny nie wypada, a ząb stały nie pojawia się w jamie ustnej. Tomografia CBCT szczęki i żuchwy pozwala potwierdzić lub wykluczyć obecność zawiązka oraz ocenić potencjał rozwojowy w danym obszarze.
Czasami ząb rozwija się prawidłowo, ale jego kierunek wyrzynania jest niewłaściwy – ząb może się ustawiać skośnie, poziomo, a nawet obracać. CBCT umożliwia przestrzenną ocenę toru wyrzynania i relacji z innymi zębami, co jest nieocenione dla ortodontów planujących leczenie.
Istotną rolę pełni także CBCT w ortodoncji u dzieci. Przed założeniem aparatu ortodontycznego lekarz musi posiadać pełną wiedzę o stanie uzębienia – również o zębach, które jeszcze się nie wyrznęły. Tradycyjnie w diagnostyce stosuje się RTG zębów, zwłaszcza RTG pantomograficzne, jednak standardem w bardziej skomplikowanych przypadkach staje się CBCT zębów stałych. Obrazowanie 3D pozwala przewidzieć możliwe komplikacje i dostosować plan terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
CBCT – korzyści dla pacjenta i opiekuna
Dla rodziców dzieci z problemami w dziedzinie rozwoju zębów kluczowe jest zrozumienie, że wczesne wykrycie zaburzeń rozwojowych może zapobiec poważnym problemom w przyszłości. Odpowiednia diagnostyka umożliwia szybkie wdrożenie leczenia, a tym samym ograniczenie zakresu interwencji w późniejszym wieku, gdy są one trudniejsze i obarczone większym ryzykiem komplikacji.
CBCT oferuje w tej dziedzinie szereg korzyści. Przede wszystkim umożliwia precyzyjną diagnostykę w jednym badaniu – ograniczając konieczność wykonania wielu zdjęć RTG. Stanowi również istotne wsparcie dla kompleksowego planowania leczenia ortodontycznego i chirurgicznego. W porównaniu z innymi metodami badań obrazowych jest również bardziej komfortowe zarówno dla najmłodszych pacjentów, jak i ich opiekunów, dzięki krótkiemu czasowi potrzebnemu na wykonanie zdjęcia.
W jakim wieku można wykonać CBCT?
Nie ma ściśle określonej dolnej granicy wieku, w którym można wykonać badanie CBCT. Decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz. W praktyce tomografia wykonywana jest najczęściej u dzieci powyżej siódmego roku życia, gdy pojawiają się pierwsze zęby stałe, a co za tym idzie – możliwa jest ocena ich rozwoju i rozmieszczenia.
W niektórych przypadkach, np. przy podejrzeniu braku zawiązków zębów lub obecności patologii kostnych, badanie można przeprowadzić również u młodszych dzieci. Zawsze należy przy tym uwzględnić zasadę ALARA (z ang. as low as reasonably achievable), mającą na celu minimalizację ekspozycji na promieniowanie.
Przeczytaj więcej na temat zasad tomografii u dzieci.
CBCT – narzędzie przyszłości w diagnostyce dziecięcej
Rozwój radiologii, w tym dostępność tomografii CBCT, pozwolił na zmianę podejścia do planowania leczenia ortodontycznego i stomatologicznego. Dzięki możliwości analizy obrazów 3D lekarz zyskuje bowiem dostęp do informacji, które wcześniej były niedostępne lub uzyskanie których wymagało szeregu osobnych badań.
To wszystko sprawia, że rozwój zębów u dzieci można dziś nie tylko obserwować, ale i analizować pod kątem symetrii, stanu korzeni, położenia czy kolejności wyrzyniania. Rozwój zębów stałych stanowi szczególnie istotny parametr przy ocenie gotowości pacjenta do leczenia.
Tomografia CBCT to niezastąpione narzędzie w ocenie rozwoju zębów. W pracowni Skanai w Krakowie mamy doświadczenie w przyjmowaniu dzieci, co pozwala nam skutecznie zadbać o bezpieczeństwo i komfort najmłodszych pacjentów. Dzięki temu uzyskujemy obrazy najwyższej jakości, a rodzice mają pewność doskonałej inwestycji w zdrowie dziecka.
