Przewlekły szum w uszach (łac. tinnitus) może mieć różne przyczyny. Pierwszym krokiem w diagnostyce jest konsultacja laryngologiczna; badanie ucha jednak nie zawsze pozwala ustalić źródło problemu. W takiej sytuacji warto poszerzyć diagnostykę o inne obszary, w tym staw skroniowo-żuchwowy. Ze względu na możliwy związek szumów usznych z zaburzeniami układu skroniowo-żuchwowego jego ocenę można uwzględnić w diagnostyce różnicowej, szczególnie gdy występują objawy ze strony narządu żucia..
Szumy uszne – skąd się biorą?
Przyczyny tinnitus mogą być związane m.in. z chorobami uszu, zaburzeniami słuchu, nieprawidłowościami ze strony układu nerwowego, a także z problemami dotyczącymi stawu skroniowo-żuchwowego.
Szumy uszne polegają na odczuwaniu dźwięków, które nie pochodzą z zewnętrznego źródła. Mogą one być odbierane jako piszczenie, szum, buczenie lub pulsowanie. W zależności od przyczyny szumy uszne mogą pojawiać się okresowo albo utrzymywać przez długi czas.
Wśród przyczyn takiego stanu rzeczy wymienia się m.in.:
- uszkodzenia słuchu
- infekcje
- stres
- niektóre leki
- zaburzenia napięcia mięśniowego
- zaburzenia funkcjonowania stawu skroniowo-żuchwowego.
Czy staw skroniowo-żuchwowy może powodować szumy w uszach?
Staw skroniowo-żuchwowy znajduje się bardzo blisko struktur ucha środkowego. Z tego powodu napinanie mięśni odpowiedzialnych za żucie, nieprawidłowa praca stawu czy zaburzenia położenia krążka stawowego mogą wpływać na odczuwanie dolegliwości w okolicy ucha, w tym pojawienie się szumów usznych.
Mechanizm ten sprawia, że przy poszukiwaniu przyczyn tinnitus SSŻ jest jedną z możliwości branych pod uwagę, szczególnie wtedy, gdy badania laryngologiczne nie wykazały innej przyczyny. Oznacza to także, że szumy uszne mogą minąć po leczeniu SSŻ.
Jak SSŻ anatomicznie wpływa na ucho środkowe?
Nieprawidłowa praca stawu, spowodowana np. zmianami zwyrodnieniowymi, może powodować zwiększenie napięcia mięśni żucia, a także mięśni skroniowych oraz w obrębie szyi. W efekcie u części osób pojawia się uczucie zatkania ucha, ból w okolicy skroni lub właśnie szumy, a także inne dolegliwości, takie jak ból głowy przypominający migrenę.
Na zaburzenia SSŻ może wskazywać wystąpienie takich objawów jak trzaski lub uczucie przeskakiwania podczas otwierania ust, ograniczenie zakresu ruchu żuchwy, ból przy żuciu lub poranne dolegliwości związane z zaciskaniem zębów. Ich odczuwanie może sugerować, że szumy uszne wymagają badania SSŻ, a nie tylko laryngologa.
Czy bruksizm może powodować szumy w uszach?
Bruksizm nie jest uznawany za jednoznaczną, bezpośrednią przyczynę szumów usznych, może jednak współwystępować z zaburzeniami SSŻ i u niektórych osób nasilać dolegliwości. Szczególnie charakterystyczne są poranne bóle mięśni żucia lub okolicy stawów skroniowo-żuchwowych.
Pacjenci czasem zauważają również pojawienie się szumów usznych po leczeniu zębów. Mogą one mieć różne przyczyny i wymagają indywidualnej oceny, szczególnie jeśli towarzyszą im wspomniane objawy ze strony stawu.
Jakie badania zrobić przy szumach usznych bez przyczyny laryngologicznej?
Jeżeli laryngolog nie ustalił źródła problemu, warto rozważyć diagnostykę struktur odpowiedzialnych za pracę żuchwy.
Jednym z badań, które sprawdzają się w ocenie stawu skroniowo-żuchwowego, jest tomografia CBCT. Pozwala ona zobrazować przestrzennie struktury kostne, umożliwiając ocenę kształtu głów żuchwy, powierzchni stawowych oraz wzajemnego położenia elementów tworzących staw.
Jako uzupełnienie diagnostyki stosuje się również badanie stomatologiczne oraz ocenę zgryzu. Klasyczne zdjęcie pantomograficzne także ukazuje ogólny obraz szczęki i żuchwy, ale nie zawsze pozwala dokładnie ocenić wszystkie struktury stawu. Mimo to pantomograf może ujawnić niektóre nieprawidłowości w obrębie szczęki, żuchwy i struktur kostnych stawów, nie pozwala jednak ustalić przyczyny szumów usznych.
Tinnitus – jak leczyć?
Sposób leczenia szumów usznych zależy od przyczyny problemu. Jeżeli jego źródłem jest dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego, postępowanie może obejmować leczenie stomatologiczne, fizjoterapię lub inne metody dobrane przez specjalistę. Dlatego, jeśli odczuwasz przewlekłe szumy uszne, a diagnostyka laryngologiczna nie przyniosła odpowiedzi, warto uwzględnić również ocenę stawu skroniowo-żuchwowego. Dokładne badanie obrazowe może pomóc lekarzowi znaleźć możliwe źródło dolegliwości i zaplanować dalsze postępowanie.
Czy tomografia CBCT stawu SSŻ pomaga w diagnostyce tinnitusa?
Tomografia CBCT jest przydatnym elementem diagnostyki szumów usznych. Choć nie wykrywa samego schorzenia, pozwala lekarzowi sprawdzić, czy w obrębie SSŻ występują nieprawidłowości mogące mieć wpływ na objawy.
W pracowni Skanai wykonujemy takie badania jak CBCT stawów skroniowo-żuchwowych, które dostarczają szczegółowego obrazu struktur kostnych, pomagając w planowaniu dalszej diagnostyki.
Źródła:
- M. Kozak, M. Chruściel-Nogalska, H. Ey-Chmielewska, Szumy uszne, diagnostyka i terapia na podstawie wybranego piśmiennictwa – doniesienia wstępne, dost. 20.07.2026 dentalforum.ump.edu.pl/uploads/2014/2/85_2_42_2014.pdf
- Dipalma G. i wsp., *The Association Between Temporomandibular Disorders and Tinnitus: Evidence and Therapeutic Perspectives from a Systematic Review*, Journal of Clinical Medicine, 2025, 14(3):881, dost. 27.07.2026 pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11818186/
- Kijak E., Szczepek A.J., Margielewicz J., *Association between Anatomical Features of Petrotympanic Fissure and Tinnitus in Patients with Temporomandibular Joint Disorder Using CBCT Imaging: An Exploratory Study*, Pain Research & Management, 2020, art. 1202751, dost. 27.07.2026 pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7397445/