Obecność pewnej ilości wydzieliny z ucha, zwanej woszczkiem, jest zjawiskiem fizjologicznym i normalnym. Zdarza się jednak, że dochodzi do wycieku z ucha o charakterze ropnym, śluzowym lub surowiczym. Może to wskazywać zarówno na łagodne, jak i poważniejsze schorzenia ucha zewnętrznego lub środkowego. W praktyce klinicznej jest to jedna z częstszych przyczyn wizyt u otolaryngologa. Aby stwierdzić, co oznacza wydzielina z ucha, konieczna jest odpowiednia diagnostyka, w tym badania obrazowe. W takich przypadkach cennym narzędziem może być tomografia wiązki stożkowej CBCT.
Co może oznaczać wyciek z ucha?
Wyciek z ucha może przyjmować różną postać – wodnistą, śluzową, ropną, a nawet krwistą. Wydzielina może być bezwonna lub mieć nieprzyjemny zapach; może też pojawiać się sporadycznie lub przewlekle. Charakter wydzieliny z ucha oraz objawy towarzyszące, takie jak ból, niedosłuch czy gorączka, dostarczają cennych wskazówek diagnostycznych. Często nie wystarczą jednak do postawienia jednoznacznego rozpoznania. W takich sytuacjach konieczne są badania obrazowe, pozwalające ocenić struktury ucha środkowego i wewnętrznego.
Wśród najczęstszych przyczyn wycieku wydzieliny z ucha należy wymienić:
- Ostre zapalenie ucha środkowego z perforacją błony bębenkowej – to jedna z najczęstszych przyczyn pojawienia się wycieku z ucha, zwłaszcza u dzieci. W wyniku nagromadzenia się płynu dochodzi do uszkodzenia błony bębenkowej, czego efektem jest wyciek treści ropnej. Zwykle towarzyszy mu ból i gorączka. Po perforacji błony bębenkowej ból może ustępować, co mylnie sugeruje poprawę; nie należy jednak wówczas rezygnować z konsultacji lekarskiej;
- Przewlekłe zapalenie ucha środkowego – ropnemu wyciekowi z ucha może w tym przypadku towarzyszyć niedosłuch. Nieleczony stan zapalny może prowadzić do powikłań, takich jak uszkodzenie kosteczek słuchowych, przetoki czy zapalenie wyrostka sutkowatego;
- Perlak (cholesteatoma) – to zmiana patologiczna polegająca na nagromadzeniu złuszczonego nabłonka w uchu środkowym, co bywa następstwem przewlekłych stanów zapalnych. Obecność i powiększanie się perlaka może prowadzić do niszczenia tkanki kostnej i powstawania przetok, co zagraża pobliskim strukturom wewnątrz czaszki. O obecności tego typu zmiany może świadczyć obecność cuchnącej wydzieliny z ucha oraz narastający niedosłuch;
- Zapalenie ucha zewnętrznego, zwane także „uchem pływaka” – problem ten dotyczy zewnętrznego przewodu słuchowego. Może się rozwinąć na skutek kontaktu z wodą lub urazów mechanicznych, np. w następstwie nieprawidłowego używania patyczków kosmetycznych. W tym przypadku często obserwuje się swędzenie i wyciek z ucha ropnej lub śluzowej wydzieliny;
- Nowotwory ucha – jedną z przyczyn wycieku z ucha mogą być zmiany nowotworowe, zarówno łagodne, jak i złośliwe. W takich przypadkach uwagę zwraca kolor wydzieliny z ucha, która często jest podbarwiona krwią;
- Urazy i ciała obce – obecność ciała obcego to jedna z najczęstszych przyczyn wycieku z ucha u dziecka. W kanale słuchowym dochodzi wówczas do rozwoju miejscowego stanu zapalnego. Z kolei u dorosłych krwisty lub wodnisty wyciek z ucha często jest wynikiem urazu, np. pęknięcia podstawy czaszki lub uszkodzenia błony bębenkowej.
Tomografia CBCT w diagnostyce chorób ucha
Diagnostyka chorób ucha, zwłaszcza przewlekłych stanów zapalnych i zmian destrukcyjnych, wymaga precyzyjnej oceny struktur kostnych. Tradycyjne metody obrazowania, takie jak RTG czy klasyczna tomografia komputerowa (CT), mają ograniczoną wartość w detekcji drobnych zmian. W tym kontekście coraz większe znaczenie zyskuje tomografia stożkowa CBCT (Cone Beam Computed Tomography). W porównaniu z innymi badaniami obrazowymi charakteryzuje się ona lepszą rozdzielczością uzyskanych obrazów, co jest szczególnie ważne przy ocenie drobnych struktur kostnych, takich jak kosteczki słuchowe. Dodatkowo jej zaletą jest bardzo krótki czas potrzebny na wykonanie zdjęcia – czas ekspozycji wynosi zwykle około kilkunastu sekund. Pacjent otrzymuje także niższą dawkę promieniowania, co jest szczególnie istotne przy badaniu dzieci oraz pacjentów wymagających regularnych kontroli postępów leczenia.
Najczęstsze przypadki, w jakich wykonywana jest tomografia CBCT w kontekście chorób uszu to:
- ocena przewlekłych stanów zapalnych ucha środkowego,
- planowanie zabiegów chirurgicznych,
- ocena wyrostka sutkowatego, istotna w przypadku powikłań zapalenia ucha środkowego,
- diagnostyka pourazowa.
Dlaczego właściwa diagnostyka jest tak ważna?
Nieleczone lub niedostatecznie zdiagnozowane stany zapalne ucha mogą prowadzić do poważnych powikłań – w tym niedosłuchu, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ropni wewnątrzczaszkowych, porażenia nerwu twarzowego czy głuchoty. Odpowiednio wcześnie wykonane badanie CBCT pozwala zidentyfikować przyczynę wycieku z ucha, ocenić stopień zaawansowania zmian oraz zaplanować leczenie farmakologiczne lub operacyjne.
Wyciek z ucha oraz ból głowy lub inne towarzyszące mu objawy zawsze wymagają precyzyjnej diagnostyki. Choć w wielu przypadkach problem ten wynika z łagodnych schorzeń, nie można wykluczyć tych poważniejszych, takich jak przewlekłe stany zapalne czy nowotwory. Stożkowa tomografia ucha środkowego w Krakowie wykonywana w pracowni Skanai, to obecnie jedno z dokładniejszych narzędzi w diagnostyce chorób ucha środkowego. Pozwala na wczesne wykrycie zmian i zaplanowanie skutecznego leczenia. Jej stosowanie oznacza precyzyjne diagnozowanie zmian chorobowych, co przekłada się na lepsze rokowania oraz poprawę jakości życia pacjentów.
Bibliografia:
- prof. dr hab. med. E. Hassmann-Poznańska:
- Wyciek wydzieliny z ucha, Mp.pl Otolaryngologia, 22.09.2014, dost. 14.07.2025
- Krew z ucha: przyczyny i leczenie, Mp.pl, dost. 14.07.2025
- Wyciek wydzieliny z ucha – przyczyny i leczenie, Mp.pl, dost. 14.07.2025
- prof. dr hab. med. A. Zakrzewska, Wysiękowe zapalenie ucha środkowego, Mp.pl, dost. 14.07.2025
